СУЧАСНА ВІТЧИЗНЯНА ІСТОРІОГРАФІЯ УКРАЇНСЬКОГО САМОСТІЙНИЦЬКОГО РУХУ ПЕРШОЇ ПОЛОВИНИ 1940-х років: СТАН І ПЕРСПЕКТИВИ НАУКОВОГО ПОШУКУ

Олександр МАРУЩЕНКО

Abstract


У статті аналізуються основні тенденції та перспективи дослідження сучасною вітчизняною історіографією ключових аспектів історії українського самостійницького руху в роки німецько-ра­дян­ської війни 1941–1945 рр. Охарактеризовані збільшення документально-джерельної бази й активізація дослідницьких зусиль українських істориків у даній тематичній ніші, зумовлені, зокрема, відзначенням 75-річчя з часу створення Української повстанської армії. Звернено увагу на недостатньо з’ясовані ас­пекти проблеми, пов’язані з особливостями стратегії і тактики ОУН і УПА, ідеологією українського національно-визвольного руху та її еволюцією, початками УПА, співвідношенням стихійності й зако­номірності в її виникненні тощо. Охарактеризовані сучасні концептуально-теоретичні й методологічні підходи до вивчення теми, пов’язані з використанням методів соціальної, культурної, усної історії, про­веденням мікроісторичних досліджень, вивченням локального контексту, впровадженням антропо­логіч­ного і просопографічного підходів, засад історичної біографістики та персоналістики.

 


Keywords


історіографія; Організація українських націоналістів; Українська повстанська ар­мія; український самостійницький рух; Друга світова війна; німецько-радянська війна 1941–1945 рр.

References


Bolyanovs’kyy, Andriy. “Nimets’ka okupatsiyna administratsiya i natsional’nyy rukh Oporu Ukrayiny u 1941–1944 rokakh”, Zapysky Naukovoho tovarystva imeni Shevchenka. T. 238. Pratsi istoryko-filosofs’koyi sektsiyi (1999).

Havryliv, Ihor. “Ukrayins’kyy natsionalist: boyovyy shlyakh Romana Shukhevycha”, Halychyna : naukovyy i kul’turno-prosvitniy krayeznavchyy chasopys. 14 (2008).

Hrynevych, Lyudmyla. “Istoriya OUN, UPA na tli politychnoyi borot’by v suchasniy Ukrayini”, u Protystoyannya: zvernennya, zayavy, lysty hromads’kykh orhanizatsiy, politychnykh partiy, hromadyan Ukrayiny do Komisiyi z vyvchennya diyal’nosti OUN-UPA. 1996–1998 rr. (Kyiv: Instytut istoriyi Ukrayiny NAN Ukrayiny, 1999).

Fedoriv, Taras. “Stepan Bandera y Roman Shukhevych: do pytannya pro vzayemyny providnykh diyachiv OUN 30–50-kh rr. KHKH st.”, Halychyna: naukovyy i kul’turno-prosvitniy krayeznavchyy chasopys. 14 (2008).

Isayuk, Olesya. Roman Shukhevych. (Kharkiv: Knyzhkovyy klub “Klub simeynoho dozvillya”, 2015).

Kentiy, Anatoliy. Zbroynyy chyn ukrayins’kykh natsionalistiv, 1920–1956. Istoryko-arkhivni narysy. T. 1. Vid Ukrayins’koyi Viys’kovoyi Orhanizatsiyi do Orhanizatsiyi Ukrayins’kykh Natsionalistiv. 1920–1942. (Kyiv: Derzhavnyy komitet arkhiviv Ukrayiny; Tsentral’nyy derzhavnyy arkhiv hromads’kykh ob’yednan’ Ukrayiny, 2005).

Kentiy, Anatoliy. Zbroynyy chyn ukrayins’kykh natsionalistiv. 1920–1956. Istoryko-arkhivni narysy. T. 2. Ukrayins’ka povstans’ka armiya ta zbroyne pidpillya Orhanizatsiyi ukrayins’kykh natsionalistiv. 1942–1956. (Kyiv: Derzhavnyy komitet arkhiviv Ukrayiny; Tsentral’nyy derzhavnyy arkhiv hromads’kykh ob’yednan’ Ukrayiny, 2008).

Kentiy, Anatoliy. Narys borot’by OUN-UPA v Ukrayini (1946–1956 rr.). (Kyiv: Instytut istoriyi Ukrayiny NAN Ukrayiny, 1999).

Kentiy, Anatoliy. Narysy istoriyi Orhanizatsiyi ukrayins’kykh natsionalistiv (1929–1941 rr.). (Kyiv: Instytut istoriyi Ukrayiny NAN Ukrayiny, 1998).

Kentiy, Anatoliy. Narysy istoriyi Orhanizatsiyi ukrayins’kykh natsionalistiv (1941–1942 rr.). (Kyiv: Instytut istoriyi Ukrayiny NAN Ukrayiny, 1999).

Kentiy Anatoliy. Ukrayins’ka viys’kova orhanizatsiya (UVO) v 1920–1928 rr. Korotkyy narys. (Kyiv: Instytut istoriyi Ukrayiny NAN Ukrayiny, 1998).

Kentiy, Anatoliy, Ukrayins’ka povstans’ka armiya v 1942–1943 rr. (Kyiv: Instytut istoriyi Ukrayiny NAN Ukrayiny, 1999).

Kentiy, Anatoliy. Ukrayins’ka povstans’ka armiya v 1944–1945 rr. (Kyiv: Instytut istoriyi Ukrayiny NAN Ukrayiny, 1999).

Kentiy, Anatoliy i Lozyts’kyy, Volodymyr. “Vid boyovyka UVO do Holovnoho Komandyra UPA”, u Litopys UPA. Nova seriya. Tom 10. Zhyttya i borot’ba henerala “Tarasa Chuprynky” (1907–1950).

Dokumenty i materialy. (Kyiv, Toronto: Litopys UPA, 2007).

Kentiy, Anatoliy i Lozyts’kyy, Volodymyr. “Na perelomi: Rik 1948”, u Litopys UPA. Nova seriya. T. 6. (Kyiv,Toronto: Litopys UPA, 2003).

Kyrychuk, Yuriy. Ukrayins’kyy natsional’nyy rukh 40–50-kh rokiv KHKH stolittya: ideolohiya ta praktyka (L’viv: Dobra sprava, 2003).

Koval’, Viktor. “Vstup”, u Litopys UPA. Nova seriya. T. 1. (Kyiv, Toronto: Litopys UPA, 1995).

Koval’, Mykhaylo. Ukrayina v Druhiy svitoviy i Velykiy Vitchyznyaniy viynakh (1939–1945 rr.). (Kyiv: Vydavnychyy dim ”Al’ternatyvy”, 1999).

Koval’, Viktor. “Vstup”, u Litopys UPA. Nova seriya. T. 1. (Kyiv, Toronto: Litopys UPA, 1995).

Koval’, Mykhaylo. Ukrayina v Druhiy svitoviy i Velykiy Vitchyznyaniy viynakh (1939–1945 rr.). (Kyiv: Vydavnychyy dim ”Al’ternatyvy”, 1999).

Kucher, Volodymyr. “Rets. na: Ukrayina partyzans’ka. 1941–1945 rr. Partyzans’ki formuvannya ta orhany kerivnytstva nymy. Nauk.-dovid. vydannya. Kyiv: Parlament·s’ke vydavnytstvo, 2001. 319 s., Ukrayins’kyy istorychnyy zhurnal. 1 (2003).

Lysenko, Oleksandr. “Aktual’ni problemy istoriyi Ukrayiny periodu Druhoyi svitovoyi viyny”, u Ukrayins’ka povstans’ka armiya – fenomen natsional’noyi istoriyi: Mater. Vseukr. nauk. konf. (Ivano-Frankivs’k: Play, 2003).

Lysenko, Oleksandr. “Viys’kova diyal’nist’ Romana Shukhevycha”, Halychyna: naukovyy i kul’turno-prosvitniy krayeznavchyy chasopys. 14 (2008).

Lytvyn, Mykola. “Hromads’ko-politychna y derzhavotvorcha diyal’nist’ Romana Shukhevycha”, Halychyna: naukovyy i kul’turno-prosvitniy krayeznavchyy chasopys. 14 (2008).

Litopys Ukrayins’koyi Povstans’koyi Armiyi. T. 1–53. (Toronto, L’viv: Vydavnytstvo “Litopys UPA”, 1977–2016).

Litopys UPA. Nova seriya. T. 1–26. (Kyiv, Toronto: Litopys UPA, 1995–2016).

Orhanizatsiya ukrayins’kykh natsionalistiv i Ukrayins’ka povstans’ka armiya. Istorychni narysy. (Kyiv: Naukova dumka, 2005).

Orhanizatsiya ukrayins’kykh natsionalistiv i Ukrayins’ka povstans’ka armiya: Fakhovyy vysnovok robochoyi hrupy istorykiv pry Uryadoviy komisiyi z vyvchennya diyal’nosti OUN i UPA. (Kyiv: Naukova dumka, 2005).

Patrylyak, Ivan. “Vstan’ i borys’! Slukhay i vir…”: ukrayins’ke natsionalistychne pidpillya ta povstans’kyy rukh (1939–1960 rr.). (L’viv: Chasopys, 2012).

Patrylyak, Ivan. “Diyal’nist’ Romana Shukhevycha na pochatku Druhoyi svitovoyi viyny”, Halychyna: naukovyy i kul’turno-prosvitniy krayeznavchyy chasopys. 14 (2008).

Patrylyak, Ivan. Peremoha abo smert’: ukrayins’kyy vyzvol’nyy rukh u 1939–1960 rokakh. (Kharkiv: Knyzhkovyy klub “Klub simeynoho dozvillya”; L’viv: “Chasopys”, 2015).

Peleshok, Mariya. “Spohady yak dzherelo do vyvchennya osobystosti Romana Shukhevycha”, Halychyna: naukovyy i kul’turno-prosvitniy krayeznavchyy chasopys. 14 (2008).

Posivnych, Mykola. “Diyal’nist’ Romana Shukhevycha v boyoviy referenturi UVO-OUN (1923–1938 rr.)”, Halychyna: naukovyy i kul’turno-prosvitniy krayeznavchyy chasopys. 14 (2008).

Posivnych, Mykola. “Roman Shukhevych (30.VI.1907 – 5.III.1950)”, u Litopys Ukrayins’koyi Povstans’koyi Armiyi. Tom 45. Heneral Roman Shukhevych – “Taras Chuprynka”. Holovnyy Komandyr UPA. (Toronto, L’viv: Vydavnytstvo “Litopys UPA”, 2007).

Reyent, Oleksandr. “Nastav chas skazaty pravdu pro UPA”, u Ukrayins’ka povstans’ka armiya – fenomen natsional’noyi istoriyi: Mater. Vseukr. nauk. konf. (Ivano-Frankivs’k: Play, 2003).

Reyent, Oleksandr. “Ukrayins’kyy natsional’no-vyzvol’nyy rukh KHIKH-KHKH stolit’: problemy metodolohiyi ta istorychnoyi pam’yati”, Halychyna: naukovyy i kul’turno-prosvitniy krayeznavchyy chasopys. 14 (2008).

Remarchuk, Taras. “Roman Shukhevych – strateh borot’by OUN ta UPA z radyans’kym rezhymom”, Halychyna: naukovyy i kul’turno-prosvitniy krayeznavchyy chasopys. 14 (2008).

Roman Shukhevych u dokumentakh radyans’kykh orhaniv derzhavnoyi bezpeky (1940–1950). T. 1, 2, za red. V. Serhiychuka. (Kyiv: Haluzevyy derzhavnyy arkhiv SBU, 2007).

Rusnachenko, Anatoliy. Narod zburenyy: Natsional’no-vyzvol’nyy rukh v Ukrayini i natsional’ni rukhy oporu v Bilorusiyi, Lytvi, Latviyi, Estoniyi u 1940–50-kh rokakh. (Kyiv: Pul’sary, 2002).

Shapoval, Yuriy. “Viyna pislya viyny”, u Litopys UPA. Nova seriya. T 3. (Kyiv, Toronto: Litopys UPA, 2001).

Shapoval, Yuriy. “Roman Shukhevych i polityka pam’yati v suchasniy Ukrayini”, Halychyna: naukovyy i kul’turno-prosvitniy krayeznavchyy chasopys. 14 (2008).

Serhiychuk, Volodymyr. “Pravdu vidkryly spetskhrany”, u Litopys UPA. Nova seriya. T. 4. (Kyiv, Toronto: Litopys UPA, 2002).

Slyvka, Yuriy. “… A ty, slavna Ukrayino, ne zabud’ za mene!..”, u Armiya bezsmertnykh. Povstans’ki svitlyny, vidpovidal’nyy redaktor i uporyadnyk Volodymyr V’yatrovych. (L’viv: Tsentr doslidzhen’ vyzvol’noho rukhu, 2002).

Starodubets’, Halyna. Geneza ukrayins’koho povstans’koho zapillya. (Ternopil’: Pidruchnyky i posibnyky, 2008).

Starodubets’, Halyna. Ukrayins’ke povstans’ke zapillya (druha pol. 1943 – poch. 1946 rokiv). (Ternopil’: Pidruchnyky i posibnyky, 2006).

“100 rokiv vid dnya narodzhennya Romana Shukhevycha”, Halychyna: naukovyy i kul’turno-prosvitniy krayeznavchyy chasopys. 14 (2008).

Ukrayina v Druhiy svitoviy viyni u dokumentakh: Zbirnyk nimets’kykh arkhivnykh materialiv. T. 1–4. Uporyadn. V. M. Kosyk. (L’viv: L’vivs’kyy natsional’nyy universytet imeni Ivana Franka; Instytut ukrayins’koyi arkheohrafiyi ta dzhereloznavstva im. M. Hrushevs’koho NAN Ukrayiny, 1997–2000).

Ukrayina – Pol’shcha: vazhki pytannya: Materialy naukovykh seminariv istorykiv ”Ukrayins’ko-pol’s’ki vidnosyny pid chas Druhoyi svitovoyi viyny” (Varshava: Tyrsa, 1998–2001), T. 1–2; T. 3; T. 4; T. 5. (Luts’k: VMA ”Teren”, 2004), T. 9; (Varshava: Tyrsa, 2006), T. 10; (Luts’k: Volyns’ka oblasna drukarnya, 2009), T. 7; T. 8.

Ukrayins’kyy vyzvol’nyy rukh: Zbirnyky 1–21. (L’viv: Tsentr doslidzhen’ vyzvol’noho rukhu, Instytut ukrayinoznavstva im. I. Kryp’yakevycha NAN Ukrayiny, 2003–2016).

Ukrayins’kyy vyzvol’nyy rukh. Zbirnyk 10: Do 100-richchya vid dnya narodzhennya Romana Shukhevycha. (L’viv: Tsentr doslidzhen’ vyzvol’noho rukhu, Instytut ukrayinoznavstva im. I. Kryp’yakevycha NAN Ukrayiny, 2007).

Vakhula, Mar’yan. “Roman Shukhevych – viys’kovyy i politychnyy diyach Ukrayiny”, (Avtoreferat dys. … kand. ist. nauk, L’vivs’kyy natsional’nyy universytet imeni Ivana Franka, 2010).

Vedeneev, Dmytryy. Odysseya Vasylyya Kuka. Voenno-polytycheskyy portret posledneho komanduyushcheho UPA. (Kyev: K.Y.S., 2007).

Vyedyenyeyev, Dmytro. “Roman Shukhevych yak rozrobnyk stratehiyi i taktyky pidpillya OUN(b) u pislyavoyennyy period”, Halychyna: naukovyy i kul’turno-prosvitniy krayeznavchyy chasopys. 14 (2008).

Vyedyenyeyev, Dmytro i Bystrukhin, Hennadiy. Dvobiy bez kompromisiv. Protyborstvo spetspidrozdiliv OUN ta radyans’kykh syl spetsoperatsiy. 1945–1980-ti roky. (Kyiv: K.I.S., 2007).

Vyedyenyeyev, Dmytro i Bystrukhin, Hennadiy. Mech i tryzub. Rozvidka i kontrrozvidka rukhu ukrayins’kykh natsionalistiv ta UPA (1920–1945). (Kyiv: Geneza, 2006).

Vedenyeyev, Dmytro i Bystrukhin, Hennadiy. “Povstans’ka rozvidka diye tochno y vidvazhno…”: Dokumental’na spadshchyna pidrozdiliv spetsial’noho pryznachennya Orhanizatsiyi ukrayins’kykh natsionalistv ta Ukrayins’koyi povstans’koyi armiyi. 1940–1950-ti roky. (Kyiv: K.I.S., 2006).

V’yatrovych, Volodymyr. “Do pytannya kontseptsiyi ukrayins’koho vyzvol’noho rukhu u KHKH stolitti”, Halychyna: naukovyy i kul’turno-prosvitniy krayeznavchyy chasopys. 14 (2008).

V’yatrovych, Volodymyr. “Roman Shukhevych – u dokumentakh radyans’kykh orhaniv derzhavnoyi bezpeky (1940–1950)”, za red. V. Serhiychuka. Kyiv, 2007. T. 1. 640 s.; T. 2. 584 s., u Ukrayins’kyy vyzvol’nyy rukh. Zbirnyk 10: Do 100-richchya vid dnya narodzhennya Romana Shukhevycha. (L’viv: Tsentr doslidzhen’ vyzvol’noho rukhu, Instytut ukrayinoznavstva im. I. Kryp’yakevycha NAN Ukrayiny, 2007).

Zabilyy, Ruslan. “Litopys UPA”. Nova seriya. Kyiv, Toronto, 2007. T. 10: Zhyttya i borot’ba henerala “Tarasa Chuprynky” (1907–1950).

Dokumenty i materialy. 815 s., Ukrayins’kyy vyzvol’nyy rukh. 10 (2007).

Zakon Ukrayiny “Pro pravovyy status ta vshanuvannya pam’yati bortsiv za nezalezhnist’ Ukrayiny u KHKH stolitti”, Vidomosti Verkhovnoyi Rady Ukrayiny. 25 (2015).

Zdioruk, Oksana. “UPA: mizh ideolohichnymy stereotypamy i pravom. Poshuky shlyakhiv natsional’noho prymyrennya”, Viche. 10 (2002).


Full Text: XML (Українська)
20 :: 0

Refbacks

  • There are currently no refbacks.